Teknoloji

Toplumun Yüzde 63’ü Telaşlı: “Yapay Zekâ İşimizi Elimizden Alacak”

Teknolojide Bayan Derneği, IPSOS ve Bahçeşehir Üniversitesi’nin akademik katkılarıyla Türkiye’de “insan ve teknoloji” ilgisini odağına alan kapsamlı bir araştırma yaptı. “Türkiye Teknoloji ve İnsan Endeksi” isimli araştırmada; öğrencilerin, ailelerin ve yetişkinlerin teknolojiye ve teknolojik gelişmelere yönelik bilgi, tavır ve sahiplik seviyesi incelendi. Hazırlanan rapor; başta pazarlama ve teknoloji alanında faaliyet gösteren şirketler olmak üzere, sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları, akademi topluluğu ve ilgili başka tüm paydaşların kurumsal gayeleri için değerli datalar ve toplumsal tespitler içeriyor.

Teknolojide Bayan Derneği (Wtech), bilim ve teknoloji alanında nitelikli, uzman ve uzman insan kaynağı yetiştirmek ve bayanları önceliklendirerek fırsat eşitliğine katkı sağlamak üzere çalışmalarını sürdürüyor. Wtech’in, IPSOS ve Bahçeşehir Üniversitesi’yle birlikte gerçekleştirdiği “Türkiye Teknoloji ve İnsan Endeksi” araştırması “insan ve teknoloji” alakasını odağına alarak literatüre yeni bir perspektif kazandırıyor. 

Araştırmada, Türkiye’de teknolojinin günlük hayatta ve iş süreçlerindeki yerinin tespiti, bireylerin teknolojiye yatkınlıklarının ölçülmesi, teknoloji kullanımındaki motivasyonlarının ve bariyerlerinin tespit edilerek bu alanda alınacak aksiyonların belirlenmesi hedeflendi. Bu çerçevede lise ve üniversite öğrencilerinin, ailelerin ve STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarındaki eğitimli iş gücünün, teknoloji konusundaki yaklaşım ve tavırlarını anlayarak alınacak aksiyonların amaç odaklı olması amaçlandı. Araştırma sonunda teknoloji algısında cinsiyet farklılıklarını ölçen ve bu alandaki bayan temsiliyetinin artırılmasına imkan sağlayacak datalar de elde edildi.

Wtech olarak, teknoloji alanındaki nitelikli insan kaynağı azlığına ve bayanlara yönelik fırsat eşitsizliğine odaklandıklarını söyleyen Teknolojide Bayan Derneği Kurucu İdare Heyeti Lideri Zehra Öney, Türkiye’nin teknoloji algısını tespit ederek, sorunun kaynağına inme ve çeşitliliğe katkı sağlama gayesiyle çalıştıklarını belirtti. Öney; teknolojiye yönelik tavırlar odağında; ‘Teknoloji Sahipliği ve Kullanımı’, ‘Teknoloji Endeksi’, ‘Yapay Zekâ Algısı’ ve ‘STEM Alanında Bayan Algısı’ başlıklarında incelemeler yaptık. Ailelerin, öğrencilerin, gençlerin ve iş dünyasına istikamet veren isimlerin teknoloji ve teknolojideki gelişmeler hakkında sahip oldukları bilgi ve tavırlara yönelik manalı datalar elde ettik. Bu araştırmayla ülkemizdeki teknoloji algısını yansıtan ayna niteliğinde kıymetli bir kaynak ortaya koyduk” dedi.

Yakın gelecekte; yazılım teknolojileri, yapay zekâ, makine öğrenmesi, robotik süreç otomasyonu, siber güvenlik üzere daima dönüşen alanlarda nitelikli gençlere daha çok muhtaçlık duyulacağına dikkat çeken Öney, “Teknoloji alanında donanımlı uzmanlar yetiştirmek ismine atılan her adım, toplumsal ve ekonomik refahın kapısını aralıyor. Toplumsal gerçekleri ve gelişim noktalarını bilimsel metotlarla tespit etmek, sorunun kaynağına odaklanmamızı kolaylaştırıyor. Türkiye Teknoloji ve İnsan Endeksi’nin, kurumsal yapılara insan kaynağı stratejilerini oluştururken taraf göstereceğine inanıyorum” dedi.

Öney, raporda teknolojiye erişim ve kullanımla ilgili olarak iştirakçilerin hem genel hem de pandemi özelinde teknolojiye yönelik tavırlarının da ele alındığını belirtti. Araştırmaya nazaran her 10 şahıstan 9’u salgın öncesine kıyasla teknolojinin hayatlarındaki yerinin arttığını belirtti. İştirakçilerin %57’si pandemide teknolojinin ehemmiyetinin “çok arttığını” söylerken, “kısmen arttı” diyenlerin oranı ise %31 oldu.

Raporda öne çıkan datalar:

Teknoloji Sahipliği ve Kullanımı

İştirakçiler, teknolojinin hayatlarındaki ehemmiyetinin farkında ve kendilerini bu alanda geliştirme konusunda istekli.

  • İştirakçilerin %69’u “teknolojisiz bir hayat düşünemiyorum” derken, bu görüşe katılmayanların oranı ise %13.
  • Yakın gelecekte teknoloji konusunda hünerlerin daha fazla ehemmiyet kazanacağını düşünenlerin oranı %86 iken; kendini bu alanda geliştirerek daha fazla maharet kazanmak isteyen şahısların oranı %80.
  • Her 10 haneden 4’ünde yapay zekâ içeren en az bir eser kullanılıyor.

Teknoloji Endeksi

Türkiye’de teknolojiye yönelik tavır olumlu olsa da ekonomik mahzurların yanı sıra teknolojik gelişmeler konusundaki telaş ve belirsizlikler sebebiyle olumlu tavır davranışa dönüşmüyor.

  • Teknoloji endeksi ölçülürken iştirakçilerin teknolojiyle ilgili bilgi seviyesi, davranışları ve tavırları olmak üzere 3 boyut ele alındı. Kullanıcıların teknolojiye dair bilgi seviyesinin %48, davranış seviyesinin %38, tavır seviyesinin ise %54 olduğu belirlendi. Her boyutun tıpkı yükte değerlendirildiği araştırmada ortalama teknoloji endeksinin %47 olduğu sonucuna ulaşıldı. Buna nazaran toplumun teknoloji algısının orta düzeyde olduğunu söylemek mümkün.

Yapay Zekâ Algısı

İştirakçilerin çoğunluğu yapay zekanın hayatı kolaylaştırdığını düşünürken bilinmeyen getirilerine karşı da korkulu. Bunun sebebi ise yapay zekanın kimi meslek kümelerinin yerini alacağı kanısı.

  • Yapay zekâ konusunda iştirakçilerin %73’ü “yapay zekânın hayatımızı kolaylaştırdığını” söz ederken, %48’i “yapay zekânın hayatımızda daha çok yer alması gerektiğini” belirtiyor.
  • Toplumda yapay zekâ eserleri konusunda da bir tasa hakim. “Yapay zekâ eserleri işlerimizi elimizden alacak” niyetine sahip olan bireylerin oranı %63.
  • İştirakçilerin %46’sı “yapay zeka konusunda bilgi seviyeniz nedir?” sorusuna “duydum lakin pek bilgim yok” derken yapay zekayı söz olarak bile duymayanların oranı yalnızca %5.
  • Araştırmada dikkat çeken bir öteki nokta ise robotların dünyayı ele geçireceği kaygısı. “Robotların yakın vakitte dünyayı ele geçireceklerinden telaş ediyorum” diyenlerin oranı yüzde 38. Öte yandan bu görüşe katılmayanların oranı da yüzde 38’lik bir oranda ve hasebiyle bahis hakkındaki görüşler eşit. Yüzde 24’lük Kararsızlar ile birlikte toplum bu tasa konusunda ikiye bölünmüş durumda.

STEM Alanında Bayan Algısı

Raporda bayanların STEM alanlarında daha faal rol alabilmelerinin önünde duran “cam tavan” tesirine dikkat çekiliyor. Bu durumun, bayanların iş hayatında eksik motivasyon ve takviyeyle yükselmelerine neden olduğu belirtiliyor.

  • STEM alanlarındaki iş alımlarında erkeklerin lehine bir tavır olduğunu düşünenlerin oranı %36.

Teknolojiye yönelik algılar telaşla şekilleniyor

Bireylerde teknolojiye yönelik algılar tasayla şekilleniyor ve toplumda teknolojik gelişmelerin suratını yakalayamama tasası de hakim.

  • Teknolojik gelişmelerin suratına yetişemedikleri ve sahip oldukları bilgi seviyesinin kâfi olmadığı kanısı, bireylerde telaşa yol açıyor. Bireyler yakın gelecekte, teknolojinin hayatlarını olumlu etkileyeceğini düşünseler de bu alandaki meçhullükten ve yetersiz bilgiden ötürü kaygılı.
  • Bireyler, toplumsal medya ve tanınan kültürün tesiriyle teknolojik gelişmelerin yakın gelecekte olumsuz sonuçlar doğurabileceği konusunda hayli dertli. Bu tedirginliğin, teknolojik yeniliklere adaptasyon sürecinde gecikmelere yol açabileceği öngörülüyor.

Araştırmaya büyük kurumlardan takviye

Projeyi akademi, sendika üzere alanlardan tesirli destekçilerin yanı sıra bankacılık, e-ticaret, yazılım ve davet merkezi üzere farklı bölümlerde faaliyet gösteren büyük şirketler de destekledi. Bahçeşehir Üniversitesi araştırmayı akademik katkılarıyla desteklerken, Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), Denizbank, GittiGidiyor, eLogo ve Tempo ise araştırmaya finansal takviye sağladı.

Rapor derneğin çalışmalarının sürdürülebilir olmasına katkı yapacak

Kurumsal maksatları için Türkiye Teknoloji ve İnsan Endeksi raporundan faydalanmak isteyen kurumlar, şirketler, sivil toplum kuruluşları, akademi dünyası üzere ilgili tüm paydaşlar, Teknolojide Bayan Derneği (Wtech) ile [email protected] adresinden bağlantıya geçerek rapora erişebilecek.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu